W „Panu Tadeuszu” tragizm widać w niemożność porozumienia się i kłótniach. Wszystkim tym wspomnianym postaciom towarzyszyły jednak nadzieja i wiara w odzyskanie suwerenności przez naród, co zdecydowanie działało krzepiąco na czytelników. Zupełnie inny wymiar miało to u Żeromskiego. Jego bohaterowie na własnej skórze odczuli powstanie styczniowe tracąc wszelkie złudzenia dotyczące zrzucenia rosyjskiego jarzma. Są rozczarowani i zrozpaczeni, gdyż wierzyli w powodzenie powziętej przez siebie misji. Byli gotowi oddać życie za ojczyznę i sprzeciwić się woli rodziców biorąc udział w powstaniu.